Activiteiten Onlinegeletterdheid/ Digitale Geletterdheid: een update

  • Update van mijn professionele activiteiten rond onlinegeletterdheid. Je kan je op de hoogte houden door je via dit formulier aan te melden voor de Nieuwsbrief Onlinegeletterdheid.
  1. 24-25 november 2017 in Zwolle. Ik ben kolomleider Onderwijs en Innovatie op de Conferentie HSN-31. De HSN is een een jaarlijkse conferentie over het onderwijs Nederlands in Nederland en Vlaanderen op alle niveaus: primair en secundair onderwijs, beroepsonderwijs, hoger onderwijs, Nederlands voor anderstaligen. U kunt kiezen uit zeker tachtig presentaties. Ik houd ook twee presentaties. Zie ook hier.
  2. 3-6 juli 2017  Madrid 20th European Conference on Literacy Ik maak deel uit van de scientific committee en ben ‘highlighted rapporteur’ bij het topic: Literacy in a digital age: an interesting and big challenge for (language). Chair van round een table bijeenkomst over Digital Literacy. Geef ook workshop over onlinegeletterdheid en talenonderwijs.
  3. 18 april 2017 Bijeenkomst Kring Digitale Geletterdheid VO van Kennisnet in Utrecht. Meedenken en een presentatie gehouden over onlinegeletterdheid, digitale geletterdheid en taalonderwijs. Zie mijn Slidesharepagina.
  4. 30 maart- 7 april 2017 Experiment Project Verborgen familieverleden in turbostand op Huizermaat in Huizen met VWO4 leerlingen. Researchvaardigheden, onlinegeletterdheid en Schrijfonderwijs gecombineerd in een betekenisvolle en motiverend onderwijsproject.
  5. 21-22 januari 2017  Vilnius Litouwen key-note workshop onlinegeletterdheid / digital literacies op Symposium Digital Literacy. Ook bijeenkomsten van de International Development in Europe Committee IDEC en Federation of European Literacy Associations  Fela. Ik ben lid en vertegenwoordiger van Nederland.
  6. Het hele jaar 2017. Ik ben lid van de Kenniskring Lectoraat Onderwijs &ICT van Windesheim. Lector is Joke Voogt. We hebben regelmatig bijeenkomsten.

2016

  • 18/19 november  Gent Vlaanderen 30ste HSN Conferentie Onderwijs Nederlands. Verantwoordelijk voor de kolom Onderwijsinnovatie, samen met Jordi Casteleyn uit Vlaanderen en hou zelf een workshop samen met Ferdi Schrooten over een innovatieve lesmodule Verborgen familieverleden, waarin onlinegeletterdheid, betekenisvol leren en Nederlands samenvallen. Ik ben daar mede-zaalvoorzitter/ -leider van de stroom Onderwijsinnovatie.
  • 20 oktober 15.30-21.00 OMO studiedag Meesterlijke Ontmoetingen Lezen, schrijven, kijken … Over wat digitalisering doet met onze taalbeheersing, ons lezen, ons begrip van taal, onze hersenen? Klasse Theater – Tilburg. Interview met mij in een College Tour setting over digitale geletterdheid / onlinegeletterdheid en onderwijsvernieuwing. Interview door Lambert van Hoorn, docent Nederlands van het Mill-HillCollege en dagvoorzitter.
  • 7 oktober> Workshop op het Lerarencongres van de Onderwijscooperatie. Titel Onlinegeletterdheid integreren bij Nederlands. Presentatie te downloaden via mijn Slideshare-pagina.
  • 28 september Workshop op Conferentie Begrijpend Lezen van de CED-groep over lezen en schrijven in relatie tot onlinegeletterdheid en mediawijsheid. Presentatie te downloaden via mijn Slideshare-pagina.
  • 14-16 augustus  Workshop en voorzitterschap 3rd Baltic Sea – 17th Nordic Literacy Conference in Turku, Finland. Ik geef workshop over survey onlinegeletterdheid bij leraren en ben zaalvoorzitter bij andere workshops/ presentaties
  • 13-14 augustus Deelname bijeenkomsten van twee Europese samenwerkingsverbanden op het gebied van literacy:  IDEC en FELA in Turku, Finland. Ik ben daar vertegenwoordiger van Nederlands. Ook korte prestatie over project Verborgen Familieverleden
  • 19/05/2016 Podcast van een gesprek met Don Zuiderman over onderwijsinnovatie en onlinegeletterdheid. Daarin hebben we ook gesproken over de verschillende strategieën voor onderwijsinnovatie en de stroperige situatie bij zowel scholen als de overheid. Luister de Podcast.
  • Vanaf 1 mei 2016 ben ik lid van de commissie Mediawijsheid van de Raad voor Cultuur. Deze commissie gaat een update schrijven van het rapport Mediawijsheid uit 2005. Relatie met Onderwijs2032 wordt gemaakt.
  • 3 februari Twee workhops onlinegeletterdheid voor talendocenten op het MBO Reken- en TaalConferentie van het Drenthe College te Nieuw Amsterdam. Bewustwording, koppeling aan eigen praktijk en eerste ideeën voor nieuwe praktijk.
  • Start 1 februari Willem I College Den Bosch. Een project met vijf docenten van W1C waarbij wij lessen onlinegeletterdheid ontwikkelen, uitvoeren en de effecten onderzoeken. Daarna willen we samen een artikel schrijven. Met subsidie van Gemeente Den Bosch die hart heeft voor taalonderwijs, ook in de moderne, digitale tijd. We zijn weer vriendjes.
  • 11 januari Workshop met leden van het Netwerk Dyslexie Zwolle te Zwolle
  • hele schooljaar: Aan het werk met drie proefscholen Piter Jelles/!mpulse in Leeuwarden, Vathorstcollege in Amersfoort en Helen Parkhurst in Almere: Ontwikkelen, reflecteren en onderzoeken.
  • hele schooljaar: Vathorstcollege te Amersfoort. Ondersteunen sectie Nederlands met implementeren onlinegeletterdheid in curriculum en ontwikkelen leerlijnen onder- en bovenbouw. Ook proefschool voor implementatieonderzoek onlinegeletterdheid.
  • doorlopend project: ontwikkelen docent-ontwikkelgroep Nederland en Vlaanderen. Zie o.m. hier

2015

  1. 25/11/15 Gastcollege op University Tilburg, lerarenopleiding Nederlands. Studenten kunnen voor hun onderzoek- en ontwikkelopdrachten kiezen voor onlinegeletterdheid.
  2. 13/14 november 2015  29ste HSN Conferentie Onderwijs Nederlands in Tilburg. Ik ben weer verantwoordelijk voor de kolom Onderwijsinnovatie, samen met Jordi Casteleyn uit Vlaanderen en hou zelf een workshop over onlinegeletterdheid, als een vervolg op die van afgelopen jaar
  3. 19/11 Gastcollege ILO A’dam Studenten Nederlands
  4. 11/11/15 Workshop met regionale afdeling van de Landelijke Beroepsvereniging Remedial Teaching,  LBRT, afdeling Zeeland in Goes.
  5. 15/10/15  Mini-Masterclass / Keynote en  aansluitende workshop op het Landelijke Congres Taal en Lezen voor het basisonderwijs, georganiseerd door CPS.
  6. 7/10/15  Workshop op het Lerarencongres, georganiseerd door de Onderwijscoöperatie te Den Bosch
  7. 30/9/15 Workshop op Conferentie, “Lezen in het digitale tijdperk” georganiseerd door Kenniscentrum Begrijpend Lezen / CED over het thema “Lezen in het digitale tijdperk” in Eindhoven. Zie presentatie op SlideShare
  8. 28/9/15 Workshop samen met Patrick Koning in het MBO AVO cafe aan het Willem I College waarin mediawijsheid en onlinegeletterdheid wordt gekoppeld. De docenten Nederlands gaan nadenken over uitbreiden van lessen over onlinegeletterdheid in kader van Mediawijsheid of aansluitend aan mediawijsheid. Zie blog van Patrick hierover en mijn presentatie via slideshare.
  9. 25/9/15 Workshop op Conferentie MBO Taalacademie te Amersfoort
  10. 9/7/15 Overleg Patrick Koning over onlinegeletterdheid in het MBO. Gesproken over aansluiting / samenhang van onlinegeletterdheid en Nederlands op/met boek @PJKoning Mediawijsheid in de klas. Ook eerste ideeën over curriculuminnovatie bij het vak Nederlands aan het Koning Willem I College in Den Bosch en eventuele implementatietrajecten op scholen. Interessant.
  11. 9/7/15 Overleg met Hogeschool Rotterdam. Studenten kunnen meedoen via ontwerp- en onderzoeksopdrachten, gericht op ontwikkelen materiaal en meedoen als onderzoeksondersteuner. Zelfde gesprek met lerarenopleiding Universiteit Tilburg en UvA.
  12. 24/6/15 onderzoeksconferentie “Weten Wat werkt met ict in het onderwijs” op woensdag 24 juni in Theater Diligentia in Den Haag met mijn pitch over deelonderzoek naar de vraag of  leraren Nederlands toe zijn aan implementeren van onlinegeletterdheid in hun curriculum. Alle presentaties, incl. mijn pitch staan inmiddels online
  13. 20/4/15 Presentatie voor en overleg met de SLO over onlinegeletterdheid en het curriculum.
  14. 5/3/15 Studiemiddag over onlinegeletterdheid en onderwijs daarin in Torhout, West-Vlaanderen voor Leerkrachten basisonderwijs (3de graad) en leerkrachten secundair onderwijs.
  15. Februari 2015 Artikel in Tijdschrift Tijdschrift voor Remedial Teaching 2015|01  Onlinegeletterdheid moet omhoog. Tijdschrift van de LBRT, Landelijke Beroepsvereniging voor Remedial teachers. Te downloaden via mijn academia.edu pagina.
  16. 19/2/15 Overleg met Maarten Sprenger, uitgever / auteur op gebied van Kunsteducatie en informatievaardigheden voor PO en VO: http://www.sprengeronderwijs.nl/
  17. februari 2015: Oratie Joke Voogt UvA over Curriculum en ICT staat online en kan gedowload worden.. Zij is mijn promotor en noemt mijn onderzoek ook in haar oratie.;-) Er is ook een 3 minuten filmpje gemaakt over de leerstoel
  18. 13/2/15 verkennend overleg met Yvonne Gerridzen, uitgever online methode Nederlands Plot26 over vernieuwend onderwijs en over de uitbreiding van geletterdheid  / onlinegeletterdheid
  19. 30 januari 2015 workhop op  de Good Practice Day Talen van de ICLON, universitaire lerarenopleiding in Leiden over online geletterdheid en de toepassing daarvan in het voortgezet onderwijs. Zie op mijn Slideshare-pagina
  20. Januari 2015. Nederlandse versie van ORCA van Donald Leu en collega’s in Beta klaar. Herontwerpen met behulp van leerlingen. Zie blogbericht hier.

2014

  1. December 2014: Eindrapportage Surveyonderzoek Onlinegeletterdheid ter beschikking op Kennisnet, Onderzoek. Zie ook recent blogbericht.
  2. 14-15 november 2014. HSN28 Conferentie Onderwijs Nederlands in Brugge, Vlaanderen. Zie dit blogbericht. Aantal docenten en lerarenopleiders van PO en VO uit Vlaanderen en Nederlands willen aan de slag met Onlinegeletterdheid. Eerste afspraak over opzetten online ontwerpomgeving hiervoor.
  3. november 2014 Podcast van gesprek met Kennisnet over onlinegeletterdheide en het falen van het onderwijs. Die is HIER te beluisteren / downloaden. “Deze keer is Jeroen Clemens, docent Nederlands op het Helen Parkhurst in Almere en promoverend onderzoeker, te gast bij de Kennisnet Innovatie podcast. Hij neem ons mee in zijn onderzoek naar online tekstbegrip…”
  4. oktober 2014 Artikel in  Van Twaalf tot Achttien  Online teksten lezen vraagt om nieuwe vaardigheden. 
  5. 15 oktober 2014 netwerkmiddag in Hasselt Vlaanderen. Verzoek geaccepteerd van de NDN (Netwerk Didactiek Nederlands ) om een studienamiddag aan te bieden over online geletterdheid in Hasselt  Doelpubliek: lerarenopleiders en leraren secundair onderwijs. Lees meer hierover hier
  6. 18 september 2014 geïnterviewd door de Vlaamse kwaliteitskrant De StandaardInterview verschenen in  taalbijlage in november , die gaat over het thema lezen, of beter: het nieuwe lezen.
  7. september 2014 Portret in Vives 141  Profiel van mijn activiteiten met ICT en leren en  en onderzoek 
  8. 28/09/14. Presentatie en discussie voor/met geïnteresseerde ouders van (toekomstige) leerlingen aan Quest, een innovatieve afdeling van het A. Roland Holst College in Hilversum.
  9. Op woensdag 4 juni 2014 vond de jaarlijkse onderzoeksconferentie van Kennisnet plaats. Weten wat werkt met ict in het onderwijs. Ik werd op het podium ondervraagd over mijn onderzoek naar onlinegeletterdheid en de relatie met het onderwijs.
  10. in onderwijs mei 2014 Artikel Levende Talen Magazine  Online tekstbegrip en online geletterdheid. Het nieuwe lezen, anders bekeken. Levende Talen Magazine, 4 (mei 2014). Levende Talen Magazine
  11. 10 en 11 maart 2014  presentatie op het congres van de lerarenvereniging VELON  binnen een symposium ‘ICT en geletterdheid: Nieuwe uitdagingen voor het vak Nederlands?’
  12. 13 januari 2014 heb ik op uitnodiging een presentatie gegeven bij het VO-team van het CITO
  13. 4 juni 2014 Op de conferentie Weten wat werkt met ict in het onderwijs van Kennisnet ben ik online geïnterviewd over de combinatie lesgeven en onderzoek doen: wat schiet het onderwijs daar mee op.

2013

  1. 6-9 augustus 2013 Op de European Reading Conference in Jönköping heb ik in een ‘invited workshop’ gegeven. De baanbrekende onderzoeker op het gebied van online tekstbegrip, Donald Leu, was daar key-note speaker.
  2. 21 november 2013 Het MBO college Rijn-IJssel organiseerde een mini-symposium  Taal en Rekenen. Daar heb ik, op uitnodiging,  een workshop gehouden.
  3. Het Netwerk Didactiek Nederlands, de Vlaamse vereniging voor lerarenopleiders, heeft op haar website informatie gegeven over mijn promotieonderzoek, leraren opgeroepen mee te doen aan mijn vragenlijst en verzocht voor hun vereniging een artikel te schrijven.
  4. 29/30 nov 2013 Op tweedaagse conferentie  HSN 2013 ( Utrecht) was ik kolomleider en zaalvoorzitter Nieuwe Media en heb ik een workshop gegeven met veel deelnemers
  5. 11 december 2013 een gastcollega gegeven op de lerarenopleiding van de University Tilburg

2012

  • Op de tweedaagse conferentie HSN26 (Brugge) in 2012  workshop gegeven over Online Tekstbegrip

2011

  • Op de tweedaagse conferentie HSN 25 (Den Haag) conferenties van 2011 was ik (samen met Amber Walraven) de key-note speaker over digitale geletterdheid,

Voor publicaties en presentaties deze pagina  

 

 

 

Het Heelal, vakoverstijgende online leeromgeving 1999-2002

Nostalgia 2:
IMG_0422

Met de browser Netscape, een innovatie 😉

Aan het einde van de vorige eeuw, begin deze eeuw, was ik al bezig met het ontwerpen van elektronische leeromgevingen. Ik was gefascineerd door de mogelijkheden van internet en wilde graag vakoverstijgend laten leren met een nadruk op hogere orde vaardigheden. Ik citeer “En het is een interactief platform waar mensen met elkaar kunnen communiceren. Het Heelal – dat zich niet tot bètavakken beperkt – is gericht op vakoverstijgend leren en kan worden gebruikt door alle vakdocenten. De leeromgeving sluit aan bij het streven naar onafhankelijk en actief leren, naar productief leren en naar het werken met betekenisvolle taken.” Dit klinkt nu main-stream, maar dat was het 15 jaar geleden niet. Ik werkte bij het APS en had in Javascript, het meest moderne van toen, een elektronische omgeving laten programmeren, Het Heelal.
Ik vond net een artikel uit Didactief 2004, waarin een onderzoekje staat beschreven naar onze pilot met deze leeromgeving. Hierin kan je lezen wat de doelstelling en de opzet was. En zie je ook dat online samenwerken in die tijd heel moeilijk was, vanwege de matige kwaliteit van de electronica en internet. Bedenk: het was in de tijd dat internet heel traag was en er maar weinig computers op school waren. Ik kopieer de tekst hieronder en voeg het artikel Heelal Middelbare scholen testen elektronisch leren, waarin ook een mooie foto van toen, bij. Helaas heeft het APS de server, waar de elektronische leeromgeving op stond weggegooid. Hij is dus niet meer life te zien. Ik heb nog wel screenshots die ik later zal bijvoegen.

Middelbare scholen testen elektronisch leren.
Het Heelal op proef.
Didactiek, jan. 2004
Voorzichtig starten scholen met het inzetten van een elektronische leeromgeving. De vooruitzichten zijn groots, maar in de praktijk blijken er flink wat kinderziektes te overwinnen. Twee middelbare scholen waagden een experiment met ‘Het Heelal’. De evaluatie levert nuttige gegevens op voor een volgende ronde.
Twee scholen voor voortgezet onderwijs, het Pleincollege Bisschop Bekkers en de vestiging Het Nieuwe Eemland van het Meridiaan College, voerden gedurende twee jaar een kleinschalig experiment uit met de elektronische leeromgeving ‘Het Heelal’. Het Heelal is een databasegestuurde website met een tweeledige functie. Het is een (informatie) bron waar opdrachten op staan waarvoor op internet gezocht moet worden. En het is een interactief platform waar mensen met elkaar kunnen communiceren. Het Heelal – dat zich niet tot bètavakken beperkt – is gericht op vakoverstijgend leren en kan worden gebruikt door alle vakdocenten. De leeromgeving sluit aan bij het streven naar onafhankelijk en actief leren, naar productief leren en naar het werken met betekenisvolle taken. Doorslaggevend argument voor de scholen om voor Het Heelal te kiezen was dat dit product reeds opdrachten bevatte, in tegenstelling tot veel andere elektronische leeromgevingen (elo’s). De scholen werkten tijdens twee schooljaren gedurende zes tot acht weken in 4 en 5 havo en/of vwo aan het project Het Heelal. De coördinatie en realisatie van het project berustte geheel bij de ict-coördinatoren, op beide scholen een bètadocent. Op beide scholen namen vier tot vijf leraren deel aan het project. Door vertrek van een aantal docenten die aanvankelijk het project zouden uitvoeren, moesten minder ictvaardige docenten hun taken overnemen. Het project is uitgevoerd bij de vakken anw, biologie, frans, klassieke talen en/of economie. De introductielessen vonden in de klas plaats, daarna werden de opdrachten door de leerlingen buiten de klas uitgewerkt op een door hen zelf gekozen plaats en tijdstip. Beoordelingscriteria en tijdsplanning waren bij de opdrachten vermeld. De bedoeling was dat de leerlingen on line zouden samenwerken en on line met de docenten over de vorderingen en producten zouden communiceren. Met de deelnemende leerkrachten is voorafgaand aan de start het programma doorlopen; tijdens de rit kregen ze technische begeleiding van de ict-coördinator. Overleg vond ad hoc plaats. De docenten konden bij problemen telefoneren of e-mailen met de externe begeleider. Er heeft geen onderwijskundige begeleiding plaatsgevonden. Op grond van de evaluatie van het eerste uitvoeringsjaar zijn er in Het Heelal een aantal verbeteringen aangebracht en hebben de docenten zelf opdrachten gemaakt voor het tweede uitvoeringsjaar, die ze trachtten in te passen in het curriculum. De opdrachten gingen over zaken als microorganismen, voortplanting, fabeldieren, of over het kopen en huren van een huis. Aan het einde van het tweede uitvoeringsjaar is opnieuw geëvalueerd.
RESULTATEN
Is het project geslaagd? Voor een deel wel, zo blijkt als we de vooraf geformuleerde doelen voor het management, de docenten en de leerlingen langslopen. De scholen hebben daadwerkelijk een elo ingezet in het primaire leerproces en ze gaan daar zeker mee door. Door het experiment hebben de schoolleiders nu een beter idee hoe dit vervolg opgezet moet worden. De link naar het leren en onderwijzen moet echter nog verder uitgewerkt worden. Of en in hoeverre de leraren beter zicht gekregen hebben op de mogelijkheden van een elo en op de mate waarin ze meer durf hebben gekregen ermee te werken, dat verschilt van docent tot docent. De meerderheid is gemotiveerd gebleven of geraakt om er in de toekomst gebruik van te maken. Maar wel is duidelijk geworden dat de opstellers van ict-projecten de mogelijkheden van leerkrachten niet moeten overschatten. De doelen voor de leerlingen zijn deels gerealiseerd. Alle scholieren hebben leren werken met een elo. En vrijwel alle leerlingen hebben samengewerkt en een ‘product’ gemaakt, zoals een powerpointpresentatie of een webpagina. Een deel heeft ook iets geleerd over een planning maken, een onderzoek uitvoeren en presenteren. De scholieren hebben daarbij vaker iets geleerd van zichzelf dan van de docent, van de elo of van de medeleerling. Dit beantwoordt aan de wens van de scholen dat leerlingen vooral zelfstandig leren.
ADVIEZEN
Betrokkenen van beide scholen gaven een groot aantal adviezen voor verbetering van een project als Het Heelal en voor leeromgevingen als zodanig. Zo viel de hoeveelheid en ook de geschiktheid van de opdrachten tegen. En de beloofde dan wel gewenste uitbreiding van het aantal opdrachten vond vrijwel niet plaats. Behalve dat een aantal van twee deelnemende scholen daarvoor te gering is, bleken de uitvoerende docenten ook over te weinig tijd te beschikken om zelf meerdere opdrachten (met links naar andere bronnen) te ontwikkelen. Het ontwikkelen van opdrachten zal op een andere manier georganiseerd en gerealiseerd moeten worden. De nagestreefde on line communicatie kwam niet goed van de grond doordat docenten en leerlingen elkaar dagelijks zagen; mondelinge communicatie gaat dan sneller. On line samenwerking zal alleen lukken als er door leerlingen en docenten van verschillende locaties of scholen tegelijkertijd gezamenlijk aan een opdracht gewerkt wordt. Omdat Het Heelal nog in de experimenteerfase verkeerde, waren uitbreiding en integratie in het onderwijs niet mogelijk. Een schoolleider: “In een dergelijke fase heeft het alleen zin om er met pioniers aan te werken. Evenmin is in zo’n stadium een elo geschikt om docenten computervaardig te laten worden. Gebleken is dat het zeker een jaar duurt voordat een klein groepje docenten uit de voeten kan met een elo, zelfs als het een goed programma zou zijn. Een school moet nu eenmaal zelf kunnen ervaren, zelf uitvogelen”. Maar een dergelijk project moet wel planmatig aangepakt worden, met evaluatie en snelle bijstelling. Onderwijskundige begeleiding en de aanwezigheid van iets als een helpdesk zijn noodzakelijk. Expliciete ondersteuning door de schoolleiding spreekt voor zich. Of de leerlingen met Het Heelal meer kennis hebben opgedaan dan via een traditionele werkwijze, kon niet worden nagegaan. De leerlingen werkten buiten het zicht van de docent aan de opdrachten, toetsen was niet mogelijk. Voor het opdoen van vakkennis zou deze elo zich dan ook minder goed lenen. ‘Andere’ vaardigheden zouden gemakkelijker te realiseren zijn, zoals het leren omgaan met een elo, het doen van een onderzoekje, het maken van een planning of iets presenteren. Daaruit vloeit voort dat het werken met een elo beter in de lagere leerjaren kan plaatsvinden, nadat eerst cursussen in de basisvaardigheden, afgestemd op wat een leerling al kan, zijn gegeven. De kwaliteit van de leeromgeving ten slotte werd door de leerlingen gemiddeld als net voldoende beoordeeld. De leerlingen adviseren dan ook uitbreiding en een grotere toegankelijkheid van bronnen, meer ruimte, meer multimedia, een chatbox, maar ook een betere uitleg op de site van hoe de elo werkt. Een pagina met instructies is bijvoorbeeld door een deel van de leerlingen niet gezien. En de opdrachten werden door een deel van de scholieren tamelijk oninteressant gevonden, een belangrijk knelpunt. Slechts een enkele leerling heeft zelf een opdracht ontworpen. Evenmin waren alle scholieren tevreden over de rol van de docent. Enkele leraren kregen dan ook het advies zich zelf eerst voor te bereiden en pas dan duidelijk uit te leggen, meer interesse te hebben, meer persoonlijk contact te hebben met de leerling, meer te motiveren en meer ‘leraar’ te spelen. Het aantal doelen dat vooraf geformuleerd was voor het management, de docenten en de leerlingen blijkt achteraf te groot geweest te zijn voor een kleinschalig project als dit. Duidelijk is dat voor het inzetten van een elo een beperkt aantal realistische doelen geformuleerd moet worden en dat vooraf concreet uitgewerkt moet zijn hoe die doelen gerealiseerd en getoetst kunnen worden. De ontwikkelaars van Het Heelal werken inmiddels aan verbetering (http://heelal.aps.nl).
A.M. de Vries, Ervaringen met een elektronische leeromgeving in havo en vwo (lpc-kortlopend onderwijsonderzoek uitgevoerd op verzoek van het veld), GION/RUG. a.m.de.vries@ppsw.rug.nl

1995-97 Digitale schrijfomgeving op CD-Rom: de voorhoede van toen

Komend weekend is de 28e HSNconferentie 2014 in Brugge. Bij het voorbereiden van mijn presentatie kwam ik toevallig de presentatie tegen die ik 14 jaar geleden heb gegeven op HSN14 in 2001. Ik werkte toe op het APS als projectleider Talen en was heel geïnteresseerd in de mogelijkheden van ICT en leren. Een van de dingen die we toentertijd hebben ontwikkeld was een digitale schrijfomgeving met de veelzeggende titel Octopus. Deze omgeving is ontworpen in opdracht van Print-Vo 1995-97. Dit was in de tijd dat internet nog niet zo goed was en er zeker geen handige cloudomgevingen te vinden waren. Wij maakten toen leeromgevingen die je op CD-rom ( ja, zeker), kon aanschaffen. Het was een briljant idee in een tijd dat je nog niet zoveel digitale mogelijkheden had.
Lees mijn stukje over Octopus met de titel Octopus, een leerrijke digitale schrijfomgeving. Hulp bij gedocumenteerd schrijven en verbaas je: Octopus HSN 14 2001

21 Century Learning Design workshop

29/30 of May I participated  in a workshop 21st Century Learning Design (21CLD Workshop)  in Kopenhagen organized by Microsoft as part of the Partners in Learning Initiative. European countries were invited to send participants to take part in this workshop. I was invited by Kennisnet to be one of the participants from the Netherlands. The other Dutch representative Petra Fisser, a specialist on TPACK from University Twente and Henk Lamers, consultant 21st Century Skills. The other participants came from Denmark, Sweden, Norway, the UK and Portugal. It was a very interesting and professional group to work with. The workshop was led by Deirdre Butler, senior lecturer at St. Patrick’s College, Dublin University, a very professional trainer.
Microsoft defines 21st Century Learning Design as a ” a global professional development program for teachers and schools to develop more innovative pedagogies that develop students’ skills for the 21st Century”.  The program is based on the Innovative Teaching and Learning (ITL) Research project.
In general 21st Century Learning Design asks teachers and school leaders to (1)  Analyze and ‘code’ learning activities to see how deeply they integrate 21st century skills, (2) Collaborate in designing new learning activities that provide deeper 21st century skills development, (3) Examine the impact of these learning activities on students’ work and (4) Use ICT as part of the process.

In the workshop we worked on the understanding and improving the 21st Century Learning key concepts and the materials, especially rubrics. The participants were professionals in teacher training, professional development and Educational R&D and were asked to work with the materials, try to understand the key concepts and  give feedback on the clarity and the applicability of these concepts and the materials / rubrics  for teacher training and professional development.
The rubrics describe six important skills for students to develop: (1) collaboration, (2) knowledge construction, (3) self-regulation, (4) real-world problem-solving and innovation, (5) the use of ICT for learning and (6) skilled communication. The rubrics can be used to analyze learning materials / lesson plans and to use when designing new educational plans and materials. In every rubric you can assign a a number from 1-4(5) according to how strongly it offers opportunities to develop a given skill. We were given examples from the ITL research of learning activities from participating countries. Continue reading

ereaders, ebooks en de werkelijkheid

De laatste tijd wordt er veel gedacht over de mogelijkheden en voor- en nadelen van ebooks en ereaders. 2009 was het jaar van de ereader. Amazon.com haalde een geweldige omzet toen veel mensen ereaders als cadeautje hadden gekocht met de kerst. In januari kreeg de discussie een nieuwe duw toen Apple de iPad aankondigde. De discussie verschoof een beetje, want de iPad had niet het handige, energiezuinige eIink scherm maar gewoon een TFT scherm. Nadeel: veel minder zuinig, voordeel: de tijdschriften zagen ineens een interactieve versie van hun bladen verschrijnen voor hun geestesoog met vooral veel honkbalvideos die je gelijk kan bekijken. En ik zag wel ineens veel meer mogelijkheden met interactieve, up-to-date schoolboeken.

Als geïnteresseerde in elearning met een taakje op school als e-coach wilde ik het toch maar eens zelf ervaren en heb dus via de bieb van Almere ( ja, ook de bieb weer eens gebruiken), een ereader (Sony PRS-600) geleend. In een mooi tasje gekregen en er staan wat boeken op. Dit wel weer alleen de bekende boeken van Gutenberg soort, dus 70 jaar of ouder. Jules Verne etc
Nu ben ik benieuwd of ik boeken kan lenen en op mijn ereader zetten en of ik eigen eboeken op de reader kan zetten en zo lezen.
Tot nu toe twee keer nee.
Ben inmiddels een groot gedeelte van de zaterdag bezig en raak gefrustreerd. Ik, die tegen collega’s zeg dat dit toch heel veel interessante mogelijkheden geeft, krijg het zelf niet voor elkaar.
Twitter helpt een beetje: @zbdigitaal, @essen2punt0 en @AnnieMaessen geven als Biebdeskundigen geestelijke steun. Ik ken nu de ebookpagina van de Bieb, heb via de telefoon een account gekregen en kan online kijken.
Maar: de boeken op mijn computer willen niet op de ereader. Hij zegt streng: ‘ Het ebook kan niet worden overgezet, omdat de reader voor een andere gebruiker is gemachtigd’. Het voelt weer zoals vroeger op de Windowsmachines. Hij doet het niet, maar je hebt geen idee waarom niet.
Dan maar even naar de eboeken van de Bieb, misschien gaat dat. Er blijken nogal wat boeken op te staan, maar het zijn grotendeels de gratis boeken van Charlottesville, Va University of Virginia Library en de downloadable boeken grotendeels van de Maxwell Air Force Base, Ala Air University Press. Interessante informatie over oorlogvoeren van de USA. Iets anders vind ik niet. Misschien komt het ook omdat ik de pagina’s van de Bieb niet goed begrijp: steeds gaat het mis, krijg ik geen boeken te zien en moet ik het weer op een andere manier proberen.
Misschien ben ik te dom voor Sony readers of voor moderne bibliotheken, maar van mijn niveau of lager zijn er toch veel mensen?
De volgende post gaat over de mooie dingen die ik heb ontdekt van ereaders en ebooks, maar tot nu toe is het frustrerend. Hoop dat deze stemming snel omslaat.

Wikis winnen

Ook over wikis in de klas heb ik een aantal keren geschreven op deze edublog: zie bijvoorbeeld  hier , hier en hier. Ik begin nu een nieuw project met leerlingen uit de derde klas met een school in Turkije.

Ook ben ik een wiki begonnen om studenten van de masteropleiding Nederlands van de HU te begeleiden. Hier verwees ik in mijn vorige bericht al naar.

Met enige trots laat ik ook weten dat het internationale samenwerkingsproject dat we met een school in Macedonië hadden in 2007 en 2008 en waarover ik o.a. hier heb geschreven inmiddels in Macedonie een prijs heeft gewonnen. Ik citeer de docente Anica Petkoska uit Macedonië: ” Mac Ned WIKI was the winner for category  “Innovative Collaboration among teachers and students inside and outside the school.” It was funny to hear your and Douwe, Cristian, Margot names in Macedonian. Here is a link to one of the posters, that me and 4 other Mac students made for the event. Here is a link to the you tube video, made while brainstorming what to put on the PPP, for the event yesterday.”. Er komt nog een link naar een uitgebreidere presentatie. Wel trots natuurlijk.

ICT en leren in Lunteren

Gisteren was ik een dag op de I&I-conferentie in Lunteren.Het was de 19e keer en voor mij geloof ik de 5e of 6e. Het thema en de naam van de conferentie was ‘ in de wolken’ ( in the clouds), waarmee gerefereerd werd aan het feit dat steeds meer online gebeurt ( programma’s gebruiken, data bewaren).
Ik begin met een bekende irritatie, die er beetje uitziet als een slapstick.
Wederom opmerkelijk was dat de meeste aanwezigen helemaal niet in de wolken konden zijn, omdat er nog steeds gekozen wordt voor een locatie die een van de laatste plekjes in Nederland is waar bereik van telefoon / smartphone vrijwel afwezig is en waar je niet gratis online kan. En waar als je aan het eind van de dag een inlogcode krijgt, er nog steeds nauwelijks verbinding is.
Het was daardoor een beetje slapstickachtig: een workshop over twitteren waar je niet kan twitteren, een interactieve presentatie waar de meeste mensen niet met hun telefoon aan mee kunnen doen en workshops over het vervangen van eigen servers en eigen programmatuur door een volledige online ICT omgeving, terwijl je niet even kan meekijken op je eigen laptop.
Genoeg hierover: dit is al jaren de grote klacht en er blijken toch onbekende overwegingen te zijn om hier telkens weer heen te gaan en om deze problemen niet op te lossen.

Er was veel leuk, interessant en leerzaam.
Leuk is altijd om weer veel bekenden tegen te komen. Om de mogelijkheid te hebben lang met mensen te praten die je vooral online kent. Leuke gesprekken, niet, Willem, Margreet, Fons, .. ?
Ook om mensen tegenkomen die je alleen online kent en je nu voor het eerst ziet: leuk was het Annemarie, Fiona… ?
Om te overleggen over nieuwe projecten: werken met de hoogbegaafden van Leonardo, doorzetten met 23 dingen,..
Om kennis en ervaringen te delen, bij mijn eigen workshop over social software, bij workshops waar ik zelf deelnemer was.
Om weer dingen te zien en te horen die je al wel kende maar weer was vergeten en waarvan je nu denkt dat je ze nu toch echt gaat gebruiken: de interactieve powerpoint van Willen bijvoorbeeld.
En het netwerk werkt ook op een andere manier: uitnodiging voor onderwijsdagen als edublogger, misschien weer op pad met Apple.

Fons was weer op dreef in de TeachMeet met weer een paar nieuwe activerende werkvormen. Ook mooi is toch telkens weer dat op zo’n teachmeet mensen toch veel meer durven te zeggen en delen dat ze zef voor mogelijk hadden gehouden. Een sommigen hebben door goede ideeën te delen er ook nog een Flip aan over gehouden.

Ik was er maar een dag en heb lang niet alles gezien. Er waren voor zover ik kon zien geen spectaculaire nieuwe zaken, maar vooral inspiratie en uitwerken van krachtige mogelijkheden en uitdagingen als ‘ in the cloud’ werken, meer gebruik maken van mobiele apparaten, beter aansluiten op de jonge generatie. En misschien worden de smartboards op school nu veel smarter gebruikt als ze het spiksplinternieuwe boek over smartboards van de Rode Planeet eens goed lezen.

De keynote van John Moravec, Toward Education 3.0, gaf weer veel stof om over na te denken. Ik hou wel van ‘out of the box’ denken. Wat zou dat nou in het Nederlands zijn?

bloggen over literatuur in de klas revisited

Al eerder heb ik geschreven over het gebruik van bloggen over literatuur in de klas. Aan het begin van het jaar heb ik de leerlingen van twee klassen, een 4VWO en een 5VWO, gezegd dat ze geen boekverslagen meer mochten schrijven, maar dat we de volgende 2 of 3 jaren met elkaar in gesprek gingen via weblogs. Iedere leerling heeft nu een weblog en zij moeten daar schrijven over de gelezen boeken. Ook moeten ze minstens drie keer reageren op een weblog van een andere leerling.
Gaat dat nou lukken, worden het geen overgeschreven boekverslagen online, denken ze meer na en is het leuker voor de leraar, voor mij dus? Ik ben er open ingestapt en wilde kijken wat daar uit zou komen. Het is nu het eind van het jaar en tijd om terug te kijken. Er is inmiddels een leuk stuk hierover geschreven door Carla Dessain verschenen in Vives 2009 Wie schrijft die blijft, wie blogt wordt bezocht.

Ik wilde de blogs op onze eigen server hebben draaien en de gebruikersvriendelijkheid van de online blogsservers is nog niet zo groot. Gelukkig had ik een leerling in mijn 5V klas, Bas Hinteman, die een expert is in html, blogs en websites. Ik heb hem gevraagd om de baas te worden van het hele bloggebeuren en het technisch voor elkaar te krijgen. Dit heeft hij briljant gedaan. Mijn rol was alleen bedenken dat ik dit wil, een specificatie in dialoog hem doorspreken hoe ik het zou willen en hij ging aan de gang. Daarna heb ik tegen collega’s ( ineens wilden veel meer klassen werken met blogs) en leerlingen dat er een baas was van de blogomgeving en dat is Bas. De leerling is trots en gemotiveerd en het onderwijs is een stapje vooruit. Duidelijk win-win.
Het jaar daarna moest hij een profielwerkstuk maken en heb ik hem gevraagd de website van de school te verbeteren. De schoolleiding heeft daarom toegestemd en de website is heel veel beter geworden. Altijd mensen ( en leerlingen zijn ook mensen) aanspreken op hun expertise.

Waar ben ik tevreden over? Het belangrijkste is dat er steeds meer blogs komen die een heel persoonlijke beschrijving van een leeservaring geven. Dit zag ik in boekverslagen veel minder.
Hoe zou dat komen? Ik denk omdat ik vaker met ze praat over hun weblogs, ik vaker direct reageer ( ik heb alle blogs in de RSS feed staan) en ze langzamerhand ook gaan kijken bij elkaar. Natuurlijk zie je nog steeds van die uitgebreide blogs met teveel samenvatting en teveel biografische informatie die niet uit eigen koker komt. Rome is niet op een dag gebouwd. En de leerlingen beginnen er meer lol in te krijgen. Ze zeggen mij soms dat dit veel leuker is dan stomme boekverslagen schrijven. En daar ben ik het roerend mee eens.
En voor de meester is het veel leuker om blogs te lezen en daar op te reageren. En ik raak ook niets meer kwijt. En zij ook niet. Ze zien het voordeel dat ze over drie jaar nog weten welke boeken ze hebben gelezen en wat ze daar ook weer van vonden.

Wat kan beter? Het is nog lang niet zo’n interactieve plek als Janien had met haar leerlingen in de Sausage Machine. En dat wil ik wel meer. Er zou veel meer kunnen gebeuren dan seriële monologen met enkele reacties. Daar ben ik over aan het denken.

En laat me vooral weten wat je ervan vindt, via Twitter, als reactie op dit bericht of gewoon via mijn mail. Zelfs snailmail mag 😉 Als ervaren bloglezer weet je waar je mijn gegevens kunt vinden. Zo niet, want je bent per ongeluk terecht gekomen op deze edublog, ga dan naar mijn CV online voor meer informatie.

een wiki voor discussie en debat?

Ik ben weer bezig om lessen te ontwerpen voor discussie en debat. Ik doe dat op dit moment voor 4 VWO.
Er is al een aantal leerlingen bezig in een debatclub van de school, dus er is wel interesse. En leeringen moeten mondelinge en schriftelijke betogen houden, werkstukken schrijven, debatten en discussies voeren, etc

Een van mijn zwakkere kanten is is organisatie. Ik zie vaak leuke onderwerpen in de krant, op op tv of op internet waarvan ik denk dat dat een heel goed onderwerp is om een debat over te voeren of over te discussiëren. Ik knip dan uit en zet het in een mapje of deel het uit, maar het blijft te incidenteel. Het volgende jaar moet ik het weer voor een groot gedeelte overnieuw doen. En de onderwerpen blijven niet up-to-date genoeg.
Wat een zwakke kant is van leerlingen is het genereren van ideeën en probleemstellingen. Op mijn school, een Daltonschool, proberen we vaak ‘ het uit de leerlingen te laten komen’. Dat is moeilijk. Als ik ze vraag waar ze een scriptie, een betoog of een beschouwing over zouden willen houden, wat een brandende kwestie is om een mondeling betoog over te houden, blijft het bij de meeste leerlingen stil.
Vaak neem ik grote stapels kranten en dag- en weekbladen mee, maar, nog steeds tot mijn verbazing, halen ze daar heel moeilijk brandende kwesties uit, terwijl dat bijvoorbeeld bij de NRC-Next zo makkelijk te vinden is. Daar ga ik ook later nog eens mee aan de slag.

Om het mij en hen ook wat makkelijker te maken dacht ik aan een plek om alles bij elkaar te zetten en toegankelijk te maken voor het onderwijs, dus interessante kwesties neer te zetten om over te debatteren of te discussiëren en die up-to-date te houden. Hiervoor zou ik ideeën van collega’s en van leerlingen bij elkaar willen brengen.
Ik wil geen grote en daardoor onoverzichtelijke bak maken. Dit is de valkuil van het zo makkelijk toegankelijk zijn van informatie. Mijn Delicious is bijvoorbeeld al veel te onoverzichtelijk geworden. De boel wordt regelmatig opgeschoond.

Aangezien we in deze tijd van sociale software zoveel mogelijkheden hebben om expertise te bundelen heb ik het volgende idee ontwikkeld, waar ik graag commentaar op wil hebben.
We maken een WIKI. Die WIKI dient als Instructieruimte ( pagina’s : hoe pak ik een discussie/ debat aan, tips etc) en vooral als ideeënplaats of zoals de Vlamingen zo mooi zeggen een Denkpiste.
Ik zou mensen willen uitnodigen hieraan hun bijdrage te leveren. Hierbij denk ik aan mensen uit het onderwijs ( in brede zin), uit bibliotheken, de krant in de klas, jourmalisten (?) etc. En een paar leerlingen die ik / wij op basis van serieusheid uitkies of anderen aanbieden.

Wat denken jullie hiervan? En wil je meedoen?

Dit bericht sluit aan op ideeën die ik heb geopperd over het literatuuronderwijs ( zie tags literatuuronderwijs) en ook aan het uitwerken ben over schrijfonderwijs.

Wim Veen

Gisteren hadden we op school een studiedag. ‘s Middags was Wim Veen uitgenodigd om te praten over de Homo Zappiens. De meeste van ons hebben wel werl van Wim gelezen.

De presentatie was heel goed en gaf een aantal van de aanwezigen stof tot nadenken. Waarom vond ik het zo goed?  Hij praatte ‘ from inside out’. dat betekent dat hij veel voorbeelden gaf van leersituaties waar zowel hij als leerlingen / studenten inzaten. En liet zien hoe anders jongeren leren, hoe goed jongeren in communities kunnen werken, in games kunnen plannen en leiding geven en dat zij nooit meer informatie lineair / sequentieel tot zich nemen. En hij maakte heel duidelijk dat bijvoorbeeld gamen niet niets doen is maar hard leren. Ook liet hij zien dat hij veel gebruik maakt van virtual worlds om te overleggen, zich te professionaliseren etc.

Dit gaf te denken over de inrichting van ons onderwijs. Het goede gevolg is dat mijn afdelingsleider heel gemotiveerd is om veel te gaan doen aan ‘ virtual learning’. Dat is voor mij als ICT coördinator van de afdeling weer handig.
De andere kant is dat in een gesprek vanmorgen er toch weer teveel collega’s waren die mopperden van  ‘ Ik ben niet geïnteresseerd hoe hij zijn tijd doorbrengt’, tot ‘ dit waait wel weer over’.

Lachen en huilen dus.