i-keuzen voor literatuur

Bij mij op school laten we de leerlingen regelmatig kiezen hoe zij een bepaald onderdeel van het curriculum willen afsluiten. Leerlingen leren dan kiezen, we kunnen soms iets beter op leerstijlen aansluiten en het is wat minder saai voor de meester.

Zo heb ik een 5 VWO de keuze gegeven om mij op verschillende manieren te laten zien dat ze zich verdiept hebben in literatuur na 1970. Ik vind het leuk een paar interessante prestaties met jullie te delen.

Twee leerlingen, Marjolein en Marieke, vroegen mij of zij een Hyves-pagina mochten maken over Turks Fruit van Jan Wolkers. De hyvespagina staat HIER
Wat ik er knap aan vind is dat ze vrienden hebben gevraagd erop te reageren en wat over hun eigen leeservaringen te vertellen ( interactie), dat ze het multimediaal hebben gemaakt ( links, video etc) en dat ze veel informatie hebben gegeven. En een groot voordeel is dat ze heel gemotiveerd aan het werk zijn gegaan, terwijl ze anders niet erg te motiveren waren om aan het werk te gaan.

Andere leerlingen hebben een pagina gemaakt op een BoekenWIKI over een schrijver.  Je ziet hier ( Grunberg door Bas) en hier (Bernlef door Maren) een paar voorbeelden. Ze zijn nog niet helemaal af, maar hebben al veel potentie. Ik vind dat deze leerlingen zich echt verdiept hebben in de schrijver.
Ik heb ook een Beoordelingstabel BoekenWiki gemaakt met de criteria waar zo’n wikipagina aan moet voldoen.
Een voordeel van deze opdracht is ook dat ik deze BoekenWIKI ga gebruiken als informatie- en inspiratiebron voor andere leerlingen.

Een derde voorbeeld is een Webquest gemaakt door Gino die het script heeft gebouwd bij informatica en het eindresultaat heeft ingeleverd bij Nederlands. Mooie verzameling bronnen ook met goede mix verschilende media. Veel docenten doen het hem niet na ;-)

Kijk ernaar en laat me weten wat je ervan vindt.

Soms is onderwijs heel leuk ;-)

Mooie suggesties voor poëzieonderwijs

Janien Benaets van de Sausage Machine, de grande dame van het literatuuronderwijs in Vlaanderen geeft ons weer wat mooie ideeën over poëzie. Als je eens op een andere manier wil kijken naar poëzie, maak eens gebruik van een paar onderstaande suggesties.

  • Op gedichtendag.org staan mooie lessuggesties rond de gedichtendagthema’s van de vorige jaren, zoals Poëzie en stiltePoëzie en beeldende kunstDingen in gedichtenHeldendichtenDichter des Vaderlands, … Keuze te over. Poëzie en beeldende kunst had bij mijn leerlingen veel succes, herinner ik me. Een voorbeeld voor dingen in gedichten: de sportschoenen van Wouter Rogiest op janien.wordpress.com/2008/01/26/, en een gedicht over Coca Cola van Nikita Vergauwen (4e jaar): janien.wordpress.com/2009/01/29/.
  • Bij Moniek Verhaaren liggen er gedichten op straatmosredna.blogspot.com/2008/09/gedichten-op-straat-in-google-maps.html.
  • Of je zou 160’s kunnen proberen: zie veel voorbeelden en lessuggesties op de site van Sofie Cerutti: precies160.nl. Ook heel leuk om te doen, weet ik uit mijn vroegere klaspraktijk.
  • ! Op gedichtgeopend.nl staan links naar inspirerende ontwerpen voor poëzielessen of -workshops en gedichtenwedstrijden: naar Dichter in het webDoe maar dicht maarLucebert. Bij Dichter op het web staat o.a. jouw doelgroep aangegeven: 3 en 4 VMBO.
  • Straks vergeet ik nog de beroemde elektronische Gedichtenmachine van Cobie van de Ven waar je kunt kiezen uit gedichtvormen als het elfje, de haiku, de limerick, het naamdicht en meer. Met rijmhulp waar nodig.
  • Ik weet niet over welke ‘hulpmiddelen’ je beschikt, maar je kunt ook uitgaan van bestaande gedichten en die laten ‘illustreren’ of in audio of video ‘bewerken': poetry hacking op ph09.be. Wel niet zo gemakkelijk, denk ik.
  • Er is ook Woordkok (boek, de site is nog niet klaar … ), maar dat is voor een jonger publiek bedoeld: 10 tot 14 jaar …
  • Een dichter uitnodigen die de workshop leidt? Zit dat er in? Betaalbaar? Heb ik nog gedaan … in tijden toen de honoraria van dichters en schrijvers voor schoolse activiteiten volledig gesubsidieerd werden.

Onafhankelijke boekhandel rukt weer op

Ik ben erg blij met de digitale mogelijkheden, zoals ebooks en blogs. Maar hou ook erg van het vakmanschap van de traditionale boekhandel. Dus ik las met veel plezier een bericht van de onvolprezen Papieren man Onafhankelijke boekhandel rukt weer op over een revival van de traditionele boekhandel in Engeland. Is dat bij ons ook aan de gang? Ik zie het eigenlijk niet.
Ik citeer het bericht hieronder.

maandag 28 september 2009

Onafhankelijke boekhandel wint weer terrein in Londen

De onafhankelijke boekhandel in Londen beleeft een relance, zo signaleert het Britse boekenvakblad The Bookseller. Dit najaar openen er alweer twee ‘independent bookshops’. Beiden voorspellen “een gouden tijdperk” voor de kwaliteitsboekhandel die niet aan een keten is gebonden. Volgens de Booksellers Association (BA) vervoegen de twee winkels de meer dan 60 nieuwe onafhankelijke boekhandels die de voorbije vijftien maanden zijn geopend en heerst er een golf van positivisme in de branche. Tim Godfray van BA zegt dat de boekhandelaren zich bewust zijn van de moeilijkheden en uitdagingen, maar dat ze de overtuiging hebben om hun kwaliteiten en sterktes te promoten. “Er heerst een mentaliteit van ‘rol de mouwen op en vlieg er in.’
Gail Pirkis, die in de wijk South Kensington te Londen de Slightly Foxed-boekhandel overnam en geheel opfriste, zegt dat “er wordt teruggegrepen naar de ouderwetse manier van boeken verkopen, met een goed opgeleide staf die zijn voorraad onder de knie heeft. (…) De onafhankelijke boekhandel is om tal van redenen aan een terugkeer bezig: klanten waarderen een boekenverkoper die weet waarover hij praat, ze houden van een geïndividualiseerde zaak die er niet uitziet als elke ander en ze zijn de agressieve verkoopsmethoden van de ketenzaken beu.”
Ook literaire agenten Sarah Lutyens en Felicity Rubinstein, die een onafhankelijke boekhandel beginnen in Kensington Park Road (Notting Hill), stemmen hiermee in: “We zouden de boekhandel niet eens openen als we niet het gevoel hadden dat ‘the golden age of the independent’ aangebroken is.”
In 2008 sloten 83 onafhankelijke boekenzaken de deuren, terwijl 66 nieuwe van start gingen. De Booksellers Association ziet een stijgende trend voor 2009 en de komende twaalf maanden. (DL – de Slightly Foxed-boekhandel)

Literatuur en Filosofie: een nieuw project

Voor de leerlingen van 5 VWO ben ik net een nieuw project gestart samen met een collega Engels, Jasper Hooimeijer en met steun op afstand van collega filosofie, Simone Kamman. Leerlingen onderzoeken de Verlichting en de Romantiek in de Nederlandse en Engelse literatuur. Een groep leerlingen wordt expert in de filosofische ideeën achter deze stromingen. Leerlingen verbinden literatuur met filosofie.
Doelen zijn zowel vakinhoudelijk als gericht op het doen van onderzoek en gebruik maken van nieuwe media. Het geheel staat nu op een nieuwe WIKI, die als leeromgeving wordt gebruikt, maar waar de leerlingen ook hun eindpresentaties moeten plaatsen.
Een paar citaten uit de opdracht ( zie WIKI):
” In dit vakoverstijgend project doe je onderzoek naar een kwestie die je vanuit verschillende perspectieven of vakdisciplines gaat bekijken. Aan het eind presenteer je je opbrengsten aan elkaar. Het project wordt uitgevoerd in de profieluren van de eerste periode 2009-2010. Begeleiders zijn Jeroen Clemens en Jasper Hooimeijer, met extra ondersteuning door Simone Kamman.
Jullie gaan onderzoek doen naar de literatuur van de Verlichting en de Romantiek vanuit drie perspectieven: Filosofie, Engelse en Nederlandse literatuur. Je onderzoekt de ideeën die de achtergrond vormen van de Verlichting en de Romantiek. Daarnaast kijk je hoe die ideeën invloed hebben gehad op de Nederlandse en Engelse literatuur.
We werken in groepjes van vier aan een deelthema. Dit deelthema krijg je van de docent. Binnen dit groepje verdeel je taken. Aan het eind van het project presenteer je je opbrengsten aan elkaar in een uitgebreide presentatie. Er zijn verschillende manieren van presenteren die worden verdeeld over de groepen. Elke manier van presenteren mag hoogstens twee keer voorkomen. Het eindproduct wordt ook geplaatst op deze WIKI.”

De leerlingen kunnen voor hun eindpresentatie kiezen voor: (1) presenteren met powerpoint, (2) video / fotoverhaal / podcast, (3) wiki / website / weblog, (4) tentoonstelling / poster

Onderzoeksthema’s zijn: (1) Filosofie: de ideeën van de Verlichting en de Romantiek , (2) De Jeugdliteratuur, (3) De rol van de vrouw: Opkomst van de vrouwenemancipatie , (4) Uitleg en kritiek: Opkomst van de tijdschriften, (5) Imaginaire reisverhalen / protestliteratuur, (6) Romantische literatuur in de negentiende eeuw.

Ondanks groot enthousiast van mij, waren er toch weer veel leerlingen die zuchtten: ‘ alweer een project met veel werk’. Toch gaan we door. Ik laat verdere ervaringen weten via deze edublog.

bloggen over literatuur in de klas revisited

Al eerder heb ik geschreven over het gebruik van bloggen over literatuur in de klas. Aan het begin van het jaar heb ik de leerlingen van twee klassen, een 4VWO en een 5VWO, gezegd dat ze geen boekverslagen meer mochten schrijven, maar dat we de volgende 2 of 3 jaren met elkaar in gesprek gingen via weblogs. Iedere leerling heeft nu een weblog en zij moeten daar schrijven over de gelezen boeken. Ook moeten ze minstens drie keer reageren op een weblog van een andere leerling.
Gaat dat nou lukken, worden het geen overgeschreven boekverslagen online, denken ze meer na en is het leuker voor de leraar, voor mij dus? Ik ben er open ingestapt en wilde kijken wat daar uit zou komen. Het is nu het eind van het jaar en tijd om terug te kijken. Er is inmiddels een leuk stuk hierover geschreven door Carla Dessain verschenen in Vives 2009 Wie schrijft die blijft, wie blogt wordt bezocht.

Ik wilde de blogs op onze eigen server hebben draaien en de gebruikersvriendelijkheid van de online blogsservers is nog niet zo groot. Gelukkig had ik een leerling in mijn 5V klas, Bas Hinteman, die een expert is in html, blogs en websites. Ik heb hem gevraagd om de baas te worden van het hele bloggebeuren en het technisch voor elkaar te krijgen. Dit heeft hij briljant gedaan. Mijn rol was alleen bedenken dat ik dit wil, een specificatie in dialoog hem doorspreken hoe ik het zou willen en hij ging aan de gang. Daarna heb ik tegen collega’s ( ineens wilden veel meer klassen werken met blogs) en leerlingen dat er een baas was van de blogomgeving en dat is Bas. De leerling is trots en gemotiveerd en het onderwijs is een stapje vooruit. Duidelijk win-win.
Het jaar daarna moest hij een profielwerkstuk maken en heb ik hem gevraagd de website van de school te verbeteren. De schoolleiding heeft daarom toegestemd en de website is heel veel beter geworden. Altijd mensen ( en leerlingen zijn ook mensen) aanspreken op hun expertise.

Waar ben ik tevreden over? Het belangrijkste is dat er steeds meer blogs komen die een heel persoonlijke beschrijving van een leeservaring geven. Dit zag ik in boekverslagen veel minder.
Hoe zou dat komen? Ik denk omdat ik vaker met ze praat over hun weblogs, ik vaker direct reageer ( ik heb alle blogs in de RSS feed staan) en ze langzamerhand ook gaan kijken bij elkaar. Natuurlijk zie je nog steeds van die uitgebreide blogs met teveel samenvatting en teveel biografische informatie die niet uit eigen koker komt. Rome is niet op een dag gebouwd. En de leerlingen beginnen er meer lol in te krijgen. Ze zeggen mij soms dat dit veel leuker is dan stomme boekverslagen schrijven. En daar ben ik het roerend mee eens.
En voor de meester is het veel leuker om blogs te lezen en daar op te reageren. En ik raak ook niets meer kwijt. En zij ook niet. Ze zien het voordeel dat ze over drie jaar nog weten welke boeken ze hebben gelezen en wat ze daar ook weer van vonden.

Wat kan beter? Het is nog lang niet zo’n interactieve plek als Janien had met haar leerlingen in de Sausage Machine. En dat wil ik wel meer. Er zou veel meer kunnen gebeuren dan seriële monologen met enkele reacties. Daar ben ik over aan het denken.

En laat me vooral weten wat je ervan vindt, via Twitter, als reactie op dit bericht of gewoon via mijn mail. Zelfs snailmail mag ;-) Als ervaren bloglezer weet je waar je mijn gegevens kunt vinden. Zo niet, want je bent per ongeluk terecht gekomen op deze edublog, ga dan naar mijn CV online voor meer informatie.

Sparren met de Nederlandse Taalunie

Zoals al eerder bericht heeft de Taalunie gereageerd op een eerder bericht over samen literatuuronderwijs ontwerpen. Ze waren geïnteresseerd om eens met Janien en mij te praten over de mogelijkheden die met name de nieuwe mogelijkheden van online samenwerken zou kunnen betekenen voor het literatuuronderwijs. We hebben vandaag, 11 juni, 2 1/2 uur zitten praten met twee medewerkers van de Taalunie, Martijn Nicolaas en een collega ( Janien wat was haar naam ook alweer <bloos>).
We hebben heel veel verteld over onze visioenen en praktische ideeën. De taalunie heeft bijvoorbeeld een handige portal / startpagina gemaakt met veel informatie rond literatuuronderwijs. Maar die is erg Web 1.0, dus veel informatie over rapporten, andere websites etc. Daar is niets mis mee. Maar er is nergens de mogelijkheid om te reageren, in discussie te gaan, ideeën te delen, samen te werken etc.
Wij hebben dus met verve het idee van een ‘ literatuurcafe’ ingebracht en de inspiratie van creatieve anarchie bij vooruitgang. ( misschien omdat we beide uit de zestiger jaren komen;-) ) Daar hebben we lang over doorgepraat omdat het idee van interactiviteit en social software redelijk nieuw was voor de Taalunie. Wij hebben veel ideeën, voorbeelden en visioenen aangedragen. Ook hebben we veel gepraat over strategieën om de deskundigheidsbevordering van docenten te stimuleren en ook het imago van De Taalunie wat af te stoffen. En hoe we andere initiatieven van bijvoorbeeld de Digitale school, community Nederlands, website van Theo Witte etc. er ook bij zuden kunnen betrekken.
Wij waren allen heel tevreden over deze middag. De Taalunie wil met deze ideeën echt aan de slag. En ik had voor het eerst live samengewerkt met Janien. Wat een genoegen is.
Wordt vast vervolgd.

samen literatuuronderwijs ontwerpen: vervolg

Er zijn veel reacties gekomen op mijn bericht meer liefde voor de literatuur: ontwerp met me mee, ook van mensen en instellingen die zich er al lang mee bezig houden.
Hoe nu verder? Ik ben zelf veel bezig met het inzetten van ICT , vooral web2.0 mogelijkheden, dus daar zou ik op willen focussen. Ik zou dus willen onderzoeken of het maken van een WIKI of een Ning rond dit onderwerp zinnig is. Voegt samen ontwerpen iets toe aan wat Theo Witte, Joop Dirksen, de Taalunie, Stichting Lezen en de vakcommunity Nederlands al doen? Volgens mij wel, omdat we dan op web 2.0 manier bezig zijn, namelijk samen iets ontwerpen en niet alleen informatie en goede ideeën krijgen. Meer interactie dus. Maar ( altijd een tegenwerping) dat samenwerken loopt op de vakcommunity Nederlands ook nog niet zo goed en kunnen we niet beter alles in de database van de vakcommunity stoppen en het daarbij laten?
Ik denk dat het feit dat we op een WIKI of Ning ook kunnen discussiëren, dingen kunnen aanpassen etc een voordeel is.
Willi Weijdema heeft een artikel ter beschikking gesteld over literatuuronderwijs en ICT (zie haar reactie op het bericht ontwerp met me mee. Dit artikel kan je hier downloaden. literatuuronderwijs-en-ict. Laten we dit ook als inspiratiebron gebruiken.
Wat vinden jullie ervan? Beginnen met de WIKI / Ning ?

meer liefde voor literatuur: ontwerp mee

Leerlingen weten weinig over literatuur en hebben over het algemeen een negatief vooroordeel over literatuur. Ik heb de afgelopen weken weer met 55 leerlingen een gesprek gehad over de boeken die ze de afgelopen jaren ( havo:8 en vwo:12 ) hebben gelezen voor Nederlands. Ik laat ze voorafgaande aan het mondeling een beschouwing schrijven over hun leeservaring en over het literatuuronderwijs. De meeste havo leerlingen zeggen niet van lezen te houden, soms zeggen ze ( en dat doet je goed) dat ze toen ze in de bovenbouw kwamen dachten dat literatuur heel saai zou zijn en dat dat meegevallen is. Een kleine overwinning, zal ik maar zeggen. Bij vwo zijn wat meer leerlingen die lezen wel leuk vinden.
Ik laat veel toe, ik vind dat vrij veel boeken op de lijst mogen, maar leerlingen weten niet veel van wat er op de markt is. Ik dub de laatste tijd veel vaker over de vraag hoe ik ervoor kan zorgen dat ze meer in aanraking komen met interessante boeken.
Ik doe van alles, maar wat onsamenhangend: ik laat 4 en 5 vwo weblogs schrijven. ik zie dat dat enig effect heeft: ze lezen de blogs van elkaar, reageren soms en nemen dan een boek over van elkaar en dat is mooi. Vorig jaar liet ik leerlingen een boekpromotie houden, maar dat ontaardde al snel in een verplicht nummer, waar de anderen niet warm of koud van werden. Ik doe ook al 4 jaar mee met de Inktaap, maar daarmee bereik ik 10 leerlingen ( want ze hoeven niet, maar worden alleen uitgenodigd). En de laatste keer is dit mislukt omdat eigenlijk niemand het hele dikke boek van A.F.Th uit wilde lezen ( ik ook niet, ik hou niet van die schrijver). Ook maak ik een LibraryThing database waar leerlingen nu in kunnen zoeken. Daarbij gebruik ik tags om de boeken te categoriseren. Nu maak ik ook actief gebruik van de prachtige literatuurgeschiedenis.nl, waarbij leerlingen onderwerpen moeten onderzoeken en daar presentaties over houden.

Toch ben ik nog niet tevreden en ik wil daar met mensen over verder denken.
Nu heeft Theo Witte een nieuw idee, waarbij hij een online boekenlijst aan het maken is, waarbij wijde docenten, worden uitgenodigd mee te werken bij het kiezen en annoteren van boeken. hij koppelt dat ook nog aan zijn leesprofielen ( hij is daarop gepromoveerd). Op zich een goed idee, maar hij wil het beperken tot 200 boeken als een soort canon. Wat moet ik dan met de leerling die mij vorige week nog vroeg of er geen boeken zijn die gaan over kinderen van zijn leeftijd en die ook niet saai zijn. Die boeken zitten vast niet bij die 200.
En vroeger had Joop Dirsen een heel mooie site ( en daarbij een schoolboek ) waarop hij steeds meer boektitels publiceerde met een korte beschrijving en gecategoriseerd rond thema’s. Maar hij wil er sinds twee jaar geld aan verdienen, dus moet je nu CD-ROMs ( jazeker!) kopen voor elke leerling. en daar heb ik geen zin in.
En wat doen we met de hele mooie websites op het gebied van literatuur (van DBNL tot online gedichten) ? ik laat ze wel eens kijken, maar doe dat nog niet overwogen en gestructureerd genoeg. daarbij leuke opdrachten maken? webquestachtig?
En hoe zetten we nog beter de nieuwe mogelijkheden van ICT in: behalve weblogs ook podcastst, vodcasts of games?
Een laatste overdenking en een oproep: leerlingen vinden het soms interessant en inspirerend om te zien dat een bepaald thema / vraag op heel verschillende manieren is uitgewerkt door schrijvers. Daar ga ik wat vaker over vertellen ( ja, de meester als inspirator). Maar daarvoor wil ik presentaties gaan maken met powerpoint / keynote. Dat vind ik prettig als steun. Zijn hier al goed voorbeelden van?

Oproep:
wil je meedoen aan het ontwerpen van literatuuropdrachten gerelateerd aan internet? ( Janien!!), met nieuwe media (podcasts etc), het maken van presentaties over literaire thema’s ? laat het mij weten. misschien maak ik wel een wiki waar we het allemaal kunnen delen.
Hebben jullie nog veel betere ideeën dat ik op dit moment, laat het me weten!

Orwell blijft bij de tijd

Dit vind ik nou leuk. Mooie literatuur postuum in een nieuw jasje weer onder de aandacht brengen. Misschien voor velen al oud nieuws, maar voor mij een leuke verrrassing.

De dagboeken van George Orwell online in de vorm van een weblog. Zou hij dit zelf ook gedaan  hebben, als hij nu geleefd had? Ik denk van wel. Hij wilde de wereld wel laten weten wat hij ervan vond.

Inktaap 2009

Op zijn blog bericht de papieren man dat A.F.Th. de Inktaap 2009 heeft gewonnen. Helaas was er dit jaar te weinig belangstelling van leerlingen op Helen Parkhurst om deel te nemen aan het debat.  Ze vonden het boek van A.F.Th geloof meestal ook te dik ;-) Ik ook trouwens.

” Het schervengericht van A.F.Th. van der Heijden is bekroond met de Inktaap, zo meldt VRT. De Inktaap wordt door jongeren uit Nederland, Vlaanderen en Suriname uit de winnaars van de drie grote literaire prijzen in het Nederlandse taalgebied gekozen. Deze drie grote prijzen zijn de Gouden Uil, de AKO Literatuurprijs en de Libris Literatuur Prijs. Van der Heijden, winnaar van de AKO Literatuurprijs, kreeg de prijs vandaag uit handen van een van de duizend middelbare scholieren, bijeengekomen in deSingel in Antwerpen. In totaal namen 2000 scholieren aan de verkiezing deel. De andere twee genomineerden voor de Inktaap waren D. Hooijer met Sleur is een roofdier (winnares Libris 2008) en Marc Reugebrink met Het grote uitstel (winnaar Gouden Uil 2008). Van der Heijden wordt op de erelijst van de Inktaap voorgegaan door Dimitri Verhulst met De helaasheid de dingen. Andere winnaars waren Henk van Woerden met Ultramarijn en Tom Lanoye met Boze Tongen.”