Schrijven als een proces van goudwinning, van grondstof tot eindproduct

In het schooljaar 2016-2017 heeft een groep VWO4/5-leerlingen van het Helen Parkhurst in Almere deelgenomen aan de lesmodule ‘Verborgen Familieleden’. De leerlingen gingen op zoek naar sporen van een overleden familielid, soms tot wel zeven generaties voor hen. Uiteindelijk doel: op basis van de gevonden informatie bij Nederlands een meesterproef schrijven die verwondert, intrigeert en verrast.
De opdracht De Meesterproef is een invulling van het schrijfonderwijs op Helen Parkhurst.  In deze module wilden we echter ook onderzoeksvaardigheid en onlinegeletterdheid geïntegreerd onderwijzen: zijn leerlingen in staat om goede en bruikbare bronnen te vinden en te beoordelen op bruikbaarheid en kunnen zij de gevonden informatie ook goed synthetiseren. Een derde doel was om te kijken of leerlingen in staat zijn een ander tekstgenre te produceren dan een traditioneel werkstuk: duik in de huid van je overleden grootvader uit de Oekraïne, of speel die belangrijke voetbalwedstrijd als een Ajax-speler uit 1932, die je overgrootvader bleek te zijn geweest. Verder dan het saaie werkstuk, een vorm van creatief schrijven, dat te vaak wordt weggelaten. We veronderstelden dat deze manier van onderwijs de leerlingen ook gemotiveerder maakt om te gaan schrijven en hun schrijfvaardigheid te verbeteren.

Tijdens de HSN-conferentie 2016 in Gent vertelden wij, de initiatiefnemers, journalist/schrijver Ferdi Schrooten en docent/onderzoeker Jeroen Clemens, al over opzet en voortgang van deze vorm van vernieuwend en betekenisvol onderwijs. Inmiddels zijn de resultaten beschikbaar en kan worden teruggekeken op de oogst, de motivatie én de lessen.
Op de HSN conferentie 2017 geven wij een workshop over de opbrengsten. We spiegelen het project ‘Verborgen Familieverleden’ daarbij aan het proces van goudwinning, van grondstof tot eindproduct. Een proces dat bepaald niet eenvoudig is en doorgaans menig te nemen horde kent, gepland en onverwacht. Maar de teksten zijn prachtig en ontroerend en de leerlingen en wij moe, maar blij. We discussiëren ook over de vraag of dit project ook elders zou kunnen worden ingezet.

Wij gaan dit project deze maand ook in een turbo-variant uitvoeren op Huizermaat in Huizen. Twee lessen vooraf en dan een hele week onderzoeken, organiseren en schrijven. Kom naar de HSN conferentie als jij of jouw school er meer over wil horen of neem contact op.

 

 

Docentontwikkelgroep ‘Schrijven op de schop’ is van start

De docent-ontwikkelgroep ‘Schrijven op de schop’ is van start. Lees hier meer over hier en hier.
Ik heb gisteren een Facebook-groep gestart. Dit is een besloten groep, maar wel zichtbaar voor iedereen.  We gaan actief aan het werk online via Facebook en GoogleDrive en in levende lijve. Eind januari nodig ik de deelnemers uit op mijn school Helen Parkhurst in Almere voor een eerste bijeenkomst, in newspeak een kick-off meeting.
Maar de online wereld is ongeduldig. Gisterenavond was er gelijk een zeer grote hoeveelheid collega’s die lid wilde worden worden van de FB-groep. We hebben echter besloten dat we niet zo maar nieuwe leden toelaten tot de FB-groep en de Google werkomgeving. Als je toch echt-echt mee wil doen en ideeën en ervaring hebt en je per ongeluk niet hebt opgegeven is er nog een achterdeurtje. ‘ Collega’s die zich niet eerder hebben aangemeld moeten eerst een online formulier invullen, waarin ze meer informatie over zichzelf geven en laten weten wat ze willen bereiken en kunnen inbrengen.’. Dan wordt besloten of je alsnog mee kan doen.  Er is dus een ballotage. Kwaliteit gaat voor. Maar goede mensen zijn van harte welkom. 

 

Docentontwikkelgroep Schrijven van start: Geef je op!

Per 16/12/16 hebben zich 23 collega’s (1 man!) aangemeld. Het wordt een volle klas. Vandaag laatste dag voor inschrijven.
Recent heb ik in een blogbericht en op de Facebookpagina’s Actief leren zonder cijfers en Leraar Nederlands een oproep gedaan om samen te werken aan het ontwerpen van een leerlijn voor schrijven, waarbij formatief toetsen/ feedback, keuzevrijheid leerlingen/ leertrajecten, verschillende manieren van afsluiten, online en offline samenwerken en integratie met onlinegeletterdheid onderdelen zijn.
Tot mijn vreugde hebben  veel mensen enthousiast gereageerd, dus we gaan van start. Ik vraag iedereen die geïnteresseerd is een kort formulier in te vullen. Klik HIER.
Deze informatie deel ik dan later met jullie en op grond daarvan doe ik een voorstel voor de volgende stap. Een eerste live bijeenkomst op mijn school is bijvoorbeeld mogelijk. Ik heb er veel zin in

Leerlijn schrijven herschrijven. Het kan en moet beter.

Laten we samen aan de slag met het ontwerpen van een moderne leerlijn schrijven. Deze behoefte heb ik als leraar Nederlands en sluit ook aan bij mijn onderzoek en ontwikkelwerk rond onlinegeletterdheid.
Ik heb net een oproep via de sociale media gedaan om samen na te denken over en te gaan ontwerpen van een leerlijn schrijven. Mijn invalshoek is bovenbouw VO, maar onderbouw VO en MBO hebben natuurlijk eenzelfde probleem, denk ik.
De schoolboeken leveren niets bruikbaars, het is alleen schrijven voor een cijfer, leerlingen worden hetzelfde behandeld, nieuw mogelijkheden krijgen geen aandacht, leerlingen kunnen geen individueel traject kiezen, (zie verder beneden). Ook is schrijven tegenwoordig in in onze crossmediale informatieomgeving heel anders dan vroeger. Dit kan beter.
Ik ben heel benieuwd naar andermans ideeën en hoop op een ontwikkelgroep. Lees de oproep die ik op sociale media – met name de groepen Actief leren zonder cijfers en Leraar Nederlands op Facebook- hieronder en reageer.

Ik ben ontevreden over de leerlijn schrijven op mijn eigen school, die het niveau van een aantal opdrachten in het PTA niet overschrijdt. Ik probeer wel van alles, maar het is niet systematisch en dat wil ik wel.
Wie wil meedenken en meewerken over/ aan het ontwerpen van een leerlijn – in eerste instantie voor de bovenbouw – voor schrijven, waarbij formatief toetsen/ feedback, keuzevrijheid leerlingen/ leertrajecten, verschillende manieren van afsluiten, online en offline samenwerken en integratie met onlinegeletterdheid een onderdeel zijn. Maar ik wil niet een theoretische leerlijn, maar ook praktisch een verzameling opdrachten, didactische werkvormen, misschien een online werkomgeving (heb vroeger hiervoor wel Wikis gemaakt). Wie doet mee?

1995-97 Digitale schrijfomgeving op CD-Rom: de voorhoede van toen

Komend weekend is de 28e HSNconferentie 2014 in Brugge. Bij het voorbereiden van mijn presentatie kwam ik toevallig de presentatie tegen die ik 14 jaar geleden heb gegeven op HSN14 in 2001. Ik werkte toe op het APS als projectleider Talen en was heel geïnteresseerd in de mogelijkheden van ICT en leren. Een van de dingen die we toentertijd hebben ontwikkeld was een digitale schrijfomgeving met de veelzeggende titel Octopus. Deze omgeving is ontworpen in opdracht van Print-Vo 1995-97. Dit was in de tijd dat internet nog niet zo goed was en er zeker geen handige cloudomgevingen te vinden waren. Wij maakten toen leeromgevingen die je op CD-rom ( ja, zeker), kon aanschaffen. Het was een briljant idee in een tijd dat je nog niet zoveel digitale mogelijkheden had.
Lees mijn stukje over Octopus met de titel Octopus, een leerrijke digitale schrijfomgeving. Hulp bij gedocumenteerd schrijven en verbaas je: Octopus HSN 14 2001

schrijfonderwijs: voetangels, klemmen en uitdagingen

Nu nog een ouderwetse grote klus van een leraar Nederlands: nakijken van scripties van eindexamenklassen. Ik laat ze digitaal inleveren, zodat de plagiaatkwesties nauwelijks meer voorkomen ( in onze ELO staat plagiaatdetectie aan), gebruik de reviewingmogelijkheid van Word en stuur ze het commentaar toe. Voordeel dat zij snel feedback krijgen, nadeel dat het heel veel tijd kost ( maar dat ligt niet aan Word maar aan mij: ik wil ze veel feedback geven, dus kost het minstens een half uur per scriptie en bij 55 scripties ben je zo een paar dagen verder).

Ik wil in de vakantie beter nadenken hoe ik ICT nog beter kan inzetten bij het begeleiden van schrijfonderwijs. Ik heb al eerder een bericht geschreven over inzetten van Google Docs. Heeft iemand hier meer ervaring mee?

Ook gaat mijn school deelnemen aan een onderzoeks- en ontwikkeltraject in het kader van Schoolbewijs van de UvA. We gaan met een aantal mensen een ontwerponderzoek doen naar Peer-reviewing, dus onderling feedback geven. Iemand van de UvA gaat daarop promoveren. Docenten Nederlands hebben al lang geprobeerd om dit verder te ontwikkelen, maar het is teveel blijven steken in invullen van formulieren. Dit werkt niet: de formulieren zijn te onduidelijk, het nut blijft te onduidelijk en leerlingen zijn nog niet gewend om echte feedback te geven ( vallen medeleerling niet af).
Dus heel interessant ( onderlinge feedback zorg voor beter leren volgens mij), maar ook moeilijk ( reflectievaardigheden verbeteren, nut later ervaren, in staat zijn om te zien wat er beter kan en dat ook nog begrijpelijk en bruikbaar formuleren). Dus weer een nieuwe uitdaging.

Online coachen via Google Docs

Las net een heel interessant bericht van Tom Barett Unobtrusing Collaboration in Google docs waarin hij beschreef hoe hij Google Docs gebruikte om basisschoolkinderen te helpen tijdens het schrijven.
Mijn kwestie is dat ik leerlingen ( bovenbouw Havo/VWO) werkstukken en scripties laat schrijven en vaak doen ze dat in de klas met laptops. Ik laat ze wel eens conceptversies inleveren via onze ELO, Studieweb, maar ben daar toch niet zo tevreden over. Je ziet maar een of twee conceptstukken, je kan het proces dus slecht volgen. Ook lezen ze het commentaar vaak niet omdat ze gewoon doorgaan met schrijven. Het is niet zo dwingend om naar het commentaar te kijken, behalve als ik ze daartoe dwing.
Het voorstel van Barett lijkt daar wat aan te kunnen doen: het is online, de leeringen zien het commentaar altijd omdat je samenwerkt in hetzelfde document waar zij mee bezig zijn en het is een vorm van niet al te verstorende ‘ unobtrusive’ commentaar en coaching. Maar misschien kost het wel heel veel tijd, moet je helemaal ‘omleren’ in het geven van opbouwend commentaar etc.
Ga het eens proberen met een subgroepje die vrijwilliger wil zijn. Ik hou u op de hoogte.